Kanaviçe İşleme Rehberi
Kanaviçe, ilmekleri sayma üzerine kurulu bir nakış tekniğidir. Karelendirilmiş desenin her bir karesi kumaş üzerindeki karelere veya evenweave gibi bir dokuma ise belirli sayıda dokuma ipliği üzerine tam olarak çapraz bir ilmek şeklinde oturtulur. Değişik renkler kullanılarak yapılan çarpı ilmeklerin bütünü işlendiğinde desen ortaya çıkar. Kanaviçe desenler, bilgisayarda özel olarak hazırlanmış kanaviçe programları kullanılarak tasarlanır. Desenler, genellikle etamin, evenweave veya keten kumaşlar üzerine, muline veya koton perle gibi nakış için tasarlanmış iplikler kullanılarak işlenir.
KUMAŞLAR
Kanaviçede genellikle iplikleri sayılabilir kumaşlar kullanılır. Bu kumaşlar arasında en bilineni etamindir. Orijinal adı Aida olarak geçer. Evenweave ve keten ise atkı ve çözgü iplikleri sayılabilen kumaşlardır. Evenweave ve keten, genellikle iki ipliği üzerinden işlenir. Tüm bu kumaşların bir dokuma sıklığı vardır ve “count” adı verilmektedir ve santimetre başına düşen ilmek sayısını ifade eder. Örneğin 14 ct etamin dediğimizde 1cm’ye 5,5 adet ilmek sığacak büyüklükte kareleri olan kumaş akla gelmelidir. Kumaşın sıklığı arttıkça, count (ct) sayısı da artar.
Etamin: Sayılabilen kareleri bulunmaktadır. Belirgin kareleri ve delikleri bulunduğundan yeni başlayanlar için oldukça uygun bir kumaştır. Etamin,
evenweave kumaştan daha serttir ve genellikle işlerken kasnak gerektirmez. 6- 11- 14 - 16 - 18 -20 count sıklıklarında etaminler bulunmaktadır ancak
etaminde en çok tercih edilen sıklık ise 14 ct’tur.
Evenweave: Atkı ve çözgü iplikleri arasındaki oran eşit olduğundan dolayı bu adı almıştır. Genellikle iki ipliği üzerinden işlenir ve ortaya tam, düzgün bir çarpı ilmek çıkar. Kanaviçede uzmanlaşmış olanlar için oldukça uygundur. Etaminden daha yumuşaktır, özellikle masa örtüsü, şömentable vs gibi ev
tekstilinde oldukça sık kullanılır. 22 -25 -27 -28 count sıklıklarında evenweave kumaşlar bulunmaktadır. En çok tercih edileni ise 28 ct’dur ve sıklık olarak 14 ct etamine karşılık gelmektedir.
Keten: Dokuma olarak evenweave kumaşa benzemekle birlikte doğal keten liflerinden yapıldığından dokumada atkı ve çözgü arasındaki oran çok eşit olmayabilir. Evenweave’deki count sıklıklarının yanı sıra ek olarak 32 count sıklığı da bulunmaktadır.
İĞNELER
Kanaviçe, kanaviçe için özel olarak üretilmiş kanaviçe veya goblen (tapestry) iğneleri kullanılır. Bu iğnelerin uçları küttür yani hafif yuvarlak uçludur ve sivri değildir. Sivri olmamalarının nedeni, kanaviçe yapılan kumaşlar zaten delikle ve sayılabilirdirler, bu yüzden iğnenin sivri olmasına gerek yoktur, aksi takdirde kumaşa ve işleyen kişinin ellerine zarar verebilir.
Hangi kumaşta hangi boyutta iğne kullanacağınız aşağıdaki tablodan öğrenebilirsiniz:
Etamin Evenweave Goblen İğnesi
6ct - No:18
11ct 22-25 & 27 ct No: 22
14ct 28ct No: 24
16ct 32ct No: 26
18ct 36-55 ct No: 28
Gerekli diğer malzemeler
Kasnak
Makas
İplik kesici
İPLİKLER
Muline Nakış İpliği: 8 metrelik çileler halinde, 6 kattan oluşmuş çok amaçlı bir nakış ipliğidir ve 0 merzerize pamuktan imal edilmiştir. Kanaviçede en çok tercih edilen iplikler arasında yer alır. 465 adet rengi bulunmaktadır. Kanaviçe de kullanılırken katlarına ayrılarak kullanılabilir. Çarpı işinde genellikle 2 katı, iğne ardında ise tek katı kullanılmaktadır. Piyasada en yaygın ve en kaliteli marka ise DMC’dir.
Koton Perle Nakış İpliği: Koton Perle, katlarına ayrılmayan, onun yerine değişik katlarda kalınlıkları olan bükümlü, merzerize edilmiş parlak bir ipliktir. 3 - 5 - 8 - 12 numara olmak üzere üretilmiş dört farklı kalınlığı bulunmaktadır. Kanaviçe de en çok tercih edileni ise 8 numaradır. Daha kalın ve iri gözenekli kumaşlarda ise 5 numara tercih edilir. 12 numara ise daha çok blackwork (iğne ardı nakışı) nakışında ve geleneksel Türk nakışlarında tercih edilmektedir.
Kanaviçeye başlarken:
Projenizi seçin..
Kanaviçe derginizden beğendiğiniz ve seviyenize uygun projeyi seçtikten sonra projede yer alan malzemeler kutusuna göz atın. Hangi marka ve tür kumaştan, ne kadar gerekli olduğuna ve gerekli olan iplik renklerinin neler olduğunu öğrenin.
Malzemeleri satın alın..
Her bir projede yer alan malzeme kutusu sizin o proje için hangi malzemelere ne kadar ihtiyacınız olduğunu belirt-
mektedir. Tuhafiyeci ya da hobi dükkânınıza giderek malzemeleri edinin. Şemanın anahtar bölümünde projede kullanılan iplik renklerini bulabileceksiniz.
Hazırlanın..
Modeli işlemeye her zaman kumaşın ortasın başlayın, desenlerin genellikle orta noktaları şemalarda belirtilir. Merkezdeki ya da merkezde ilmek yoksa merkeze en yakın yerdeki sembolden başlayın. İhtiyacınız olan ipliğin rengi için anahtar kısmındaki aradığınız sembolü bulun. İğnenize işleyeceğiniz sembolün rengindeki ipliği, belirtilen katta geçirin.
Kumaşınızın orta noktasını bulmak için dörde katlayın. Böylece şemanızın orta noktası ile kumaşınız orta noktasını kesiştirerek işlemeye başlayabilirsiniz.
İşlemeye başlayın..
İlk çarpı ilmeğinizi yapın. Kumaşın arkasında 3cm kadar bir iplik ucu bırakın ve işlerken bu ipliği ilmekle-rinizin arkasında sıkışmasını sağlayın. Kanaviçede, işlemeye başlamadan önce ipliğin ucuna düğüm atılmaz, onun yerine yukarıda anlatıldığı gibi ipliğin ucu başlangıçta yapılan ilk birkaç ilmeğin arkasına işlerken sıkıştırılır. Tüm çarpı işini bitirdikten sonra iğne ardı ilmekleri ile desenin konturlarını işleyin ve varsa Fransız düğümlerini yaparak bitirin.
ŞEMALAR NASIL OKUNUR
Dergide yer alan şemaların tamamı hem renkli hem de sembollü olarak basılmıştır. Kanaviçe şemasında yer alan her bir kare, bir sembol içerir ve her bir sembol de bir rengi temsil eder.
Şemaların yanında bulunan renk anahtarı ise hangi iplik renginin hangi sembolle eşleştiğini gösterir ve çarpı işi, iğne ardı ve Fransız düğümlerinin ipliğin kaç katı ile işlendiğini söyleyen bilgiyi içerir.
Dergimizdeki projeler işlenirken, iplik markası olarak DMC tercih edilmektedir ve anahtar kısmında yer alan iplik numaraları DMC markasına ait ipliklerin renk numaralarıdır. DMC’nin hangi tür ipliğinin kullanıldığı hem anahtar bölümünde hem de malzeme kutusunda belirtilmiştir.
Ayrı bir kutucuk içerisinde verilen malzeme kutusunda ise hangi marka ve cins kumaşa ve bu kumaştan ne kadar satın almanız gerektiğine dair
bilgilerin yanı sıra, ihtiyacınız olan ekstra malzemeler ile hangi iplik ve iğnelerin kullanıldığına dair bilgiler de bulunmaktadır.
Kanaviçe Nasıl İşlenir?
1 40 cm uzunluğunda muline ipliğinden kesin. Kullanacağınızın kumaşın gözenek genişliğine göre, iki ya da üç katını ayırarak alın. İpliği iğneye geçirin ve ucuna düğüm atmayın.
2 Şemanın ve kumaşın merkezinden başlayarak, kumaşın altından iğnenizi yukarıya doğru sokun ve hafifçe çekin. Düğüm yapılmadığından ucunu çok fazla
çekmeyin. Kare üzerinde verevine sağa doğru bir ilmek atın.
3 Bu verevine ilmeklerden desende göründüğü kadar aynı şekilde işleyin.
4 Daha sonra bu ilmeklerin üzerine sola doğru verevine bir ilmek daha atarak çarpı ilmeğinizi oluşturun. Üstte kalan ilmeği her zaman aynı doğrultuda işlemeye çalışın.
5 Desenin orta kısmını, şemada gösterildiği sayıda işleyin.
6 Farklı bir renge geçerek çiçek desenlerinin taç yapraklarını aynı şekilde işlemeye çalışın.
7 Çiçeğin sapını da işleyerek deseni tamamlayın.
Kanaviçede ipliğin ucuna düğüm atılmaz, onun yerine işlerken ilmeklerin altına sıkıştırılır.
İğne ardı
İğne ardı tekniği kanaviçede desenin etrafına kontur yapmak ve belirginlik kazandırmak için kullanılır. Genellikle
iğne ardında Mulinenin tek katı ile işleme yapılır.
1 Anahtar kısmında belirtilen renk ile, mulinenin tek katını kullanarak, ipliğin ucuna düğüm atmadan başlayın. İpliğin ucunu daha önce işlenmiş olan çarpı ilmeklerin arkasına tutturarak sağlamlaştırın ve iğne ile şemada gördüğünüz yerden kumaşın yüzüne çıkın.
2 Şemayı takip ederek, gereken yerlerde düz, gereken yerlerde çapraz olarak iğne ardı ile konturları gidin.
3 Çiçeği daha belirgin hale getiren iğne ardı ile deseni tamamlayın.
Fransız Düğümü
Fransız düğümü, Mulinenin 2 katı kullanılarak ipliğin iğneye 2 kere dolanması sonucu yapılır. Genellikle desenlerde çiçeklere tohum yapmak için kullanılır. Fransız düğümü yerine kum
boncuk da kullanılabilir.
1 2 kat iplik takılmış mulineyi işlemenin ön kısmına getirin, ipliği iğneye 2 kez dolayın.
2 İpliğin çıktığı yerden tekrar iğneyi batın.
3 Böylece 2 sarımlık bir Fransız düğümü oluşmuş olur. Gerektiği kadar Fransız düğümü yaparak işlemenizi bitirin.